JWST: Herbig-Haro 46/47

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, należący do NASA/ESA/CSA, wykonał w bliskiej podczerwieni zdjęcie w wysokiej rozdzielczości ciasno związanej pary gwiazd, które intensywnie się formują, znanej jako Herbig-Haro 46/47. Szukaj ich w centrum czerwonych promieni dyfrakcyjnych. Gwiazdy są głęboko skryte i wyglądają jak pomarańczowo-biała plamka. Otacza je dysk gazu i pyłu, z którego materia nadal zwiększa ich masę.

Herbig-Haro 46/47 jest ważnym obiektem badań, ponieważ jest stosunkowo młody — ma zaledwie kilka tysięcy lat. Formowanie się gwiazd trwa miliony lat. Takie obiekty pozwalają też badaczom zrozumieć, jak gwiazdy gromadzą masę z upływem czasu, co może umożliwić modelowanie procesu powstawania naszego Słońca, gwiazdy o małej masie.

Pomarańczowe płaty po obu stronach powstały wskutek wcześniejszych wyrzutów materii z tych gwiazd. Nowsze wyrzuty są widoczne jako niebieskie, nitkowate struktury biegnące wzdłuż ukośnego promienia dyfrakcyjnego, który nakłada się na pomarańczowe płaty.

Aktywnie formujące się gwiazdy pochłaniają gaz i pył z otaczającego je bezpośrednio dysku (wyobraź sobie otaczający je krąg widziany z boku). Gdy gwiazdy „zjedzą” zbyt dużo materii w zbyt krótkim czasie, wyrzucają w przeciwnych kierunkach dżety wzdłuż osi prostopadłej do dysku, spowalniając swój obrót i usuwając materię z otoczenia. Przez tysiąclecia te wyrzuty regulują ilość masy, którą gwiazdy zatrzymują.

Zwróć uwagę na delikatny, półprzezroczysty niebieski obłok. To obszar gęstego pyłu i gazu, zwany mgławicą. Wyraźny obraz z teleskopu Webba w bliskiej podczerwieni pozwala nam zajrzeć przez jej zwiewne warstwy, ukazując znacznie więcej szczegółów obiektu Herbig-Haro 46/47, a także liczne gwiazdy i galaktyki leżące daleko za nim. Krawędzie mgławicy przechodzą w subtelny pomarańczowy kontur, przypominający lustrzane odbicie litery L wzdłuż prawej i dolnej części obrazu.

Niebieska mgławica wpływa na kształt pomarańczowych dżetów wyrzucanych przez centralne gwiazdy. Gdy wyrzucona materia uderza w mgławicę w lewej dolnej części obrazu, rozprzestrzenia się szerzej, ponieważ dżety mają tam więcej możliwości oddziaływania z cząsteczkami wewnątrz mgławicy. Jej materia sprawia również, że wyrzuty z gwiazd zaczynają świecić.

W ciągu milionów lat gwiazdy w obiekcie Herbig-Haro 46/47 w pełni się uformują — oczyszczając swoje otoczenie.

Poświęć chwilę, by przyjrzeć się tłu. Obraz z teleskopu Webba usiany jest niezwykle odległymi galaktykami. Złożono go z kilku ekspozycji kamery NIRCam (kamery bliskiej podczerwieni), uwydatniając odległe galaktyki i gwiazdy. Niebieskie obiekty z promieniami dyfrakcyjnymi to gwiazdy — im bliżej się znajdują, tym większe się wydają. Biało-różowe galaktyki spiralne czasem wyglądają na większe od tych gwiazd, choć leżą znacznie dalej. Najdrobniejsze czerwone punkty, specjalność podczerwonych obserwacji Webba, to często najstarsze i najodleglejsze galaktyki.

Źródło: NASA, ESA, CSA, J. DePasquale (STScI)